Mụn nội tiết và cách chữa trị


Không phải tình cờ khi mụn trứng cá thường xuất hiện trong thời kì niên thiếu. Dù đó trường hợp mụn nhẹ trên cằm hay mụn bọc, mụn nang trên cơ thể, nội tiết tố thường là nhân tố chính gây ra những triệu chứng này.

Mụn nội tiết là gì?

Trong giai đoạn dậy thì, cơ thể bạn căng tràn các nội tiết tố sinh dục. Các loại hormones này, gọi là estrogen và androgen, đóng vai trò phát triển bộ phận sinh dục cũng như phát triển cơ thể của bạn. Bạn có thể cao lên, mọc nhiều lông hơn, bắt đầu có kinh nguyệt với phái nữ và phát triển những đặc tính nam nữ cơ bản. Mụn nội tiết có thể là phụ phẩm cũng những tác động này.

Estrogen và androgen còn gọi là hormones nữ và hormones nam. Dù cả hai loại đều có mặt trong cơ thể cả hai giới, ở nữ giới thường có lượng estrogen nhiều hơn và ngược lại ở nam. Cả phái nam lẫn nữ cần giữ lượng cân bằng giữa estrogen và androgen để cơ thể khỏe mạnh.

Androgen thường là nhân tố gây ra tình trạng mụn nội tiết ở tuổi thiếu niên. Một khi androgen tăng cao, nó kích thích tuyến bã nhờn trên da sản xuất nhiều dầu hơn. Bã nhờn giúp da giữ ẩm và bảo vệ da, nhưng lượng bã nhờn quá nhiều có thể gây ra mụn. Lượng dầu thừa trên da giữ lại chất bẩn và tế bào chết trong lỗ chân lông và khuẩn P.acnes gây ra mụn. Mụn nang và mụn bọc là hai dấu hiệu thường thấy của mụn nội tiết.

Vài người bị mụn nội tiết cả đời, trong khi có những người chưa từng nổi mụn. Gene của bạn quy định bạn dễ nổi mụn ra sao và ảnh hưởng đến các tình trạng da khác. Nếu da của một người bình thường không có mụn, rất có thể người thân của họ cũng thế. Nếu anh em, bố mẹ bạn bị mụn nặng, bạn cũng có thể gặp tình trạng tương tự.

Phương pháp điều trị

Hormones là phần tự nhiên giúp cơ thể của bạn hoạt động. Cách duy nhất hiệu quả để bình thường hóa hormones là tư vấn bác sĩ. Thông thường bác sĩ sẽ cho bạn các phương pháp điều trị sau đây:

Liệu pháp hormones

Các liệu pháp hormones nhằm tác động đến lượng estrogen cũng như androgen được sinh ra cũng là một giải pháp cho tình trạng mụn. Tuy nhiên liệu pháp này có rất nhiều nguy cơ sức khỏe, và cần bác sĩ theo dõi.

Kháng sinh đường uống

Bác sĩ có thể bắt đầu điều trị bằng tetracyclin, doxycycline và minocycline. Các kháng sinh đường uống khác có ích trong điều trị mụn trứng cá là cefadroxil, amoxicillin và thuốc nhóm sulfa. Các phản ứng phụ của những loại thuốc này có thể bao gồm phản ứng dị ứng (đặc biệt là sulfa), rối loạn đường tiêu hóa và tăng độ nhạy của ánh nắng mặt trời. Doxycycline nói chung khá an toàn nhưng đôi khi gây viêm thực quản (kích thích thực quản, gây khó chịu khi nuốt) và có xu hướng bị cháy nắng. Việc sử dụng lâu dài kháng sinh cho mụn trứng cá có thể gây ra sự đề kháng vi khuẩn.

Isotretinoin

Isotretinoin: là một liệu pháp tuyệt vời để điều trị mụn trứng cá nghiêm trọng, sẹo, mụn trứng cá dai dẳng và đã được sử dụng trên hàng triệu bệnh nhân kể từ khi nó được đưa vào châu Âu năm 1971 và ở Mỹ vào năm 1982. Nó nên được sử dụng cho những người bị mụn trứng cá nặng không đáp ứng với liệu pháp thông thường được liệt kê ở trên. Thuốc có nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng tiềm ẩn và cần một số kiểm soát chặt chẽ khi kê đơn. Điều này có nghĩa là isotretinoin không phải là sự lựa chọn tốt cho những người mà mụn trứng cá không nghiêm trọng. Khi được sử dụng đúng cách, isotretinoin an toàn và ít tác dụng phụ ngoài môi khô và đôi khi là đau cơ.

Điều trị mụn tại nhà

Dù mụn của bạn có phải là mụn nội tiết hay không thì dưới đây chính là những cách bạn có thể tự điều trị tại nhà để giảm mụn:

Làm sạch da

Quần áo bẩn có thể làm tình trạng mụn nặng thêm. Cởi bỏ quần áo tập luyện của bạn ngay sau khi tập và giặt sạch chúng. Giặt áo lót ít nhất một lần mỗi tuần để ngăn mụn hình thành xung quanh.

Sử dụng sữa rửa mặt và sữa tắm dịu nhẹ. Không dùng các hạt tẩy da chết có kích thước lớn tránh gây tổn thương da.

Dùng hoạt chất trị mụn

Các chế phẩm có chứa BHA là sự lựa chọn thông minh để giảm dầu thừa, làm sạch lỗ chân lông, hạn chế môi trường mụn. Benzoyl Peroxide cũng là chất được sử dụng để chấm lên các nốt mụn để diệt khuẩn.

Sử dụng nhóm sản phẩm retinoids (retinol, retinyl aldehyde, tretinoin...) để tiêu sừng, giảm viêm, giảm bã nhờn,  tái tạo da.

Sống lành mạnh

Hạn chế thức khuya, ngủ đủ giấc để nồng độ androgen ổn định.

Tổng hợp