Vì sao da chúng ta lão hóa?

Trái ngược với suy nghĩ của nhiều người, lão hóa không phải là một quá trình đơn lẻ, mà là một nhóm quá trình có liên quan đến nhau. Đây là một trong những lý do tại sao quá trình lão hóa tương đối khó nghiên cứu, định nghĩa và cũng có rất nhiều lý thuyết khác nhau về sự lão hóa.

Các cơ chế của sự lão hóa có thể được tạm chia thành hai nhóm:

- Tổn thương cấp độ tế bào

- Đồng hồ sinh học


Tổn thương cấp độ tế bào


Tổn thương này bao gồm các phản ứng ngẫu nhiên có thể gây ra tổn hại cho cấu trúc quan trọng trong cơ thể ở mức độ vi mô. Ví dụ, các gốc tự do là sản phẩm của hô hấp tế bào bình thường, có thể gây hại các phân tử như ADN, protein và lipid. Màng tế bào đặc biệt nhạy cảm với gốc tự do vì chúng rất giàu acid béo không bão hòa, có tiềm năng phản ứng rất cao. Chất gây đột biến, các chất hóa học có khả năng phản ứng với ADN và làm thay đổi đặc điểm di truyền của nó và có thể thay đổi biểu hiện chức năng của gen. Một số hóa chất, có thể ảnh hưởng khả năng hoạt động của màng tế bào.

Song song đó, có rất nhiều chất độc hại được sản xuất từ môi trường (ví dụ bức xạ tia cực tím hoặc các chất độc).


Tuy nhiên, phần lớn các chất này không gây hại ngay tức thì vì những thiệt hại nhanh chóng được sửa chữa bởi các enzyme. Thật không may, một tỷ lệ nhỏ các tổn thương vẫn không được khắc phục. Khi những tổn thương không được sửa chữa tích lũy ngày càng nhiều, chúng bắt đầu can thiệp vào chức năng tế bào quan trọng. Cùng với tuổi tác, các tổn thương này ngày một nhiều hơn một phần cũng do cơ chế sửa chữa của cơ thể bị hư hại và mất hiệu quả.


Đồng hồ sinh học


Trong thời gian đầu nghiên cứu về sự lão hóa, đã có một cuộc tranh luận sôi nổi về sự tồn tại của đồng hồ sinh học lão hóa. Thật vậy, các sinh vật đơn bào và một số loài nguyên thủy rõ ràng là không có đồng hồ sinh khác.

Mặt khác, hiện nay đã có nhiều bằng chứng cho thấy các sinh vật phức tạp, chẳng hạn như động vật có vú, có không chỉ một mà nhiều loại đồng hồ lão hóa.

Thứ nhất, hầu hết các tế bào bình thường trong sinh vật bậc cao có một “đồng hồ” ý nghĩa rằng chúng chỉ có thể trải qua phát triển giới hạn.

Thứ hai, có vẻ là một “đồng hồ trung tâm,” nằm trong não, quy định sự phát triển và lão hóa của cơ thể. Có nhiều loại khác của các đồng hồ lão hóa, chẳng hạn như đồng hồ tắt chức năng sinh sản ở phụ nữ (mãn kinh).

Đồng hồ sinh học đặc biệt có ảnh hưởng đến quá trình lão hóa. Tốc độ của đồng hồ có thể thay đổi khác nhau rõ rệt giữa các cá nhân. Các yếu tố môi trường khác nhau hoặc các biến cố có thể làm cho các đồng hồ đi nhanh hơn hoặc chậm hơn. Ví dụ, căng thẳng, chế độ ăn quá mức và thiếu dinh dưỡng có thể tăng tốc độ đồng hồ lão hóa nhất định. Giảm stress và một số liệu pháp tái tạo cấu trúc não nhất định, đặc biệt là vùng dưới đồi và tuyến yên, làm chậm quá trình lão hóa.


Phương pháp đẩy lùi lão hóa

  • Tăng cường chống nắng


Tia UV là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến quá trình lão hóa do nó làm tổn thương tế bào. Chống nắng là bước vô cùng quan trọng trong quy trình dưỡng da ban ngày. Chọn loại quang phổ rộng, SPF ít nhất từ 30 và có tính thẩm mỹ cao sẽ giúp bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV.  


  • Dưỡng ẩm với các chất chống oxi hóa

Da đủ ẩm, cân bằng pH sẽ khỏe mạnh và dễ chống chọi với các tác nhân môi trường ngoài. Các chất chống oxi hóa giúp giảm tổn thương tế bào da, ngăn chặn quá trình lão hóa. Vitamin C ngoài là chất chống oxi hóa cao còn giúp kích thích tăng sinh collagen, loại protein quan trọng quyết định đến vẻ ngoài sáng khỏe của làn da.


  • Sử dụng retinoids

Retinoids, nhất là retinol và tretinoin là 2 tiền chất vitamin A được sử dụng nhiều nhất trong việc trị mụn, nhưng tác dụng cao hơn của chúng là tái tạo da chống lão hóa, xóa mờ nếp nhăn.


  • Chế độ sinh hoạt, ăn uống hợp lý

Chế độ ăn uống sẽ ảnh hưởng đến làn da. Tập trung vào những thực phẩm giàu chất chống oxi hóa và omega-3 sẽ giúp cơ thể có dưỡng chất và nguyên liệu tập trung sửa chữa tổn thương bên ngoài, làm chậm quá trình lão hóa. 


Tổng hợp